Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η εκπαίδευση είναι ένα έργο πολυδιάστατο, που ο εκπαιδευτικός καλείται να επιτελέσει καθημερινά, κάνοντας χρήση πολλών και διάφορων μέσων. Η απλή χρήση των σχολικών εγχειριδίων και η στείρα απομνημόνευση κανόνων και λέξεων από τα παιδιά, δεν συντελούν στην επιτυχή πραγματοποίηση αυτού του έργου. Η πραγματική εκπαίδευση βοηθά τους μαθητές να διευρύνουν τους πνευματικούς τους ορίζοντες και να αναπτύσσουν σημαντικές δεξιότητες, όπως η κριτική σκέψη, η κατανόηση της αισθητικής αξίας πραγμάτων, η χαρά της δημιουργίας, η ανάπτυξη του προσωπικού γούστου,η συμμετοχή, η ομαδικότητα και, τελικά, η καλλιέργεια της ίδιας τους της ψυχής.
Ένα μεγάλο και σημαντικό εργαλείο στα χέρια των εκπαιδευτικών που βοηθά στην εκπλήρωση αυτοών των σκοπών είναι η χρήση της τέχνης. Ήδη, πριν από τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό ο παιδαγωγός Amos Comenius τόνιζε τη σημασία και την αξία της τέχνης στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, συμβουλεύοντας, μάλιστα "όλα μέσα στην εκπαίδευση πρέπει να γίνονται αυθόρμητα και χωρίς καταπίεση". Την ιδέα του Comenius, ήρθε αργότερα να στηρίξει και ο Rousseau, ο οποίος έστρεψε το ενδιαφέρον στο πόσο καλύτερα τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την εμπειρία και τα προσωπικά ενδιαφέροντα των παιδιών. Ο Benjamin Franklin επίσης εισήγαγε τη διδασκαλία των εικαστικών στα σχολεία της Αμερικής. Αυτά τα ονόματα είναι μόνο λίγα από ένα μεγάλο αριθμό ερευνητών κι θεωρητικών της εκπαίδευσης που πίστεψαν στην εκαπιδευτική δύναμη της τέχνης. Και ας μην ξεχνάμε πως τα έργα μεγάλων ζωγράφων που αναπαριστούσαν κομμάτια της θρησκευτικής παράδοσης και ιστορίας χρησιμοποιήθηκαν από μοναχούς ως εκπαιδευτικά μέσα αντί για βιβλία, για να περάσουν τη γνώση για τη θρησκεία σε ανθρώπους που δεν γνώριζαν ανάγνωση και γραφή.
Πιστεύοντας, λοιπόν, σε μια εκπαίδευση που συντελείται μέσω της εμπειρίας, της δοκιμής και της δημιουργικής διαδικασίας, μιλήσαμε με την συνεργάτιδά μας, Κα Καλλιόπη Ντούνη, απόφοιτο του τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, με ειδίκευση στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση, σχετικά με τη σημασία της χρήσης της τέχνης στην εκπαίδευση. Διαβάστε τι μας είπε:

1. Από ποια ηλικία μπορούν τα παιδιά να συλλάβουν ένα στοιχειώδες νόημα της τέχνης, όπως για παράδειγμα την αισθητική της αξία;
Ηδη από την βρεφική του ηλικία ένα παιδί έρχεται σε επαφή με διάφορες μορφές της τέχνης, την μουσική και το χορό, την ζωγραφική, την γλυπτική, την λογοτεχνία, την ποίηση και άλλες. Ακούει παιδικά τραγούδια και κουνάει το σώμα του ακόμα και πριν τους 6 μήνες, πιάνει μολύβι και μουτζουρώνει στο χαρτί από 1 έτους, χειρίζεται την πλαστελίνη, ακούει παραμύθια και ποιήματα. Μετά την ηλικία των 2 ετών προσπαθεί μάλιστα να σχεδιάσει, να τραγουδήσει, να κατασκευάσει και γενικά να παράγει το καλύτερο που μπορεί. Από αυτό το τελευταίο, καταλαβαίνουμε ότι κατανοεί από πολύ νωρίς το αισθητικό αποτέλεσμα της δικής του αρχικά προσπάθειας. Το ότι κατανοεί την αισθητική αξία της τέχνης που τόσο πρώιμα αλλά πολύ δημιουργικά παράγει, διαφαίνεται επίσης από το γεγονός ότι τελικά διατυπώνει προτιμήσεις και δημιουργεί με βάση το γούστο του.Μπορεί, για παράδειγμα, κάποιο τραγουδάκι ή ακόμα και παραμυθάκι να είναι το αγαπημένο του ενώ κάποιο άλλο όχι, να του αρέσει πιο πολύ το κόκκινο χρώμα από το κίτρινο, να του αρέσει πιο πολύ το σχέδιό του με μαρκαδόρους παρά με ξυλομπογιές και άλλα παραδείγματα.

2. Μπορεί να αναπτυχθεί η κριτική σκέψη με τη χρήση της τέχνης;
Η γνωστική ικανότητα που κατεξοχήν καλλιεργείται και ενισχύεται όταν ένα παιδί δημιουργεί τέχνη είναι η κριτική ικανότητα. Οι τέχνες διδάσκουν στα παιδιά να αναγνωρίζουν και να κρίνουν τις ποιοτικές σχέσεις και διαφορές. Στις τέχνες είναι σημαντική η κριτική ικανότητα και όχι, όπως συμβαίνει με πολλά μαθήματα του προγράμματος σπουδών. Το παιδί μαθαίνει να κρίνει, να συγκρίνει και να ευαισθητοποίειται ως προς το αισθητικό αποτέλεσμα του δημιουργήματος.

3. Ποιες μορφές θεωρείτε κατάλληλες για παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας;
Τα παιδιά προσχολικής αλλά πρώτης σχολικής ηλικίας μπορούν να γίνουν θεατές αλλά και να ασχοληθούν με τις ακόλουθες μορφές τέχνης:
τη ζωγραφική
Ειδικά για τα νήπια που ακόμα αναπτύσσουν τις επικοινωνιακές τους ικανότητες τα προγράμματα εικονικών τεχνών είναι χρήσιμα στο να τα βοηθούν να εκφράζονται καλύτερα.

τη μουσική
Στα πλάισια της ενασχόλησης με κάποιο μουσικό όργανο. Για μαθήματα ορθοφωνίας κια τραγουδιού καταλληλότερη είναι η ηλικία των 9 ετών και άνω.Επειδή από αυτή την ηλικία θα είναι πιο εύκολο να συγκεντρωθεί στη μελωδία για πολλή ώρα και να εκτελεί ταυτόχρονα σωστές αναπνοές, και γιατί καθώς ακόμα οι φωνητικές του χορδές αναπτύσσονται δεν θέλετε να τις κουράσετε υπερβολικά)

το χορό
Το παιδί διδάσκεται βασικά μαθήματα για την ίδια του τη ζωή, όπως το να παίρνει σειρά, να μοιράζεται, να ευθυγραμμίζεται με τα άλλα παιδιά, να ακούει στις οδηγίες, να επαναλαμβάνει, ενώ το βοηθά να ανακαλύψει και την καλλιτεχνική του πλευρά μέσα από δημιουργικές κινήσεις και ασκήσεις φαντασίας.

το θέατρο
Κάποια προγράμματα θεατρικού παιχνιδιού -περισσότερο παρά θεατρικού μαθήματος- απευθύνονται σε παιδιά από 4 ετών. Κανονικά μαθήματα θεάτρου μπορεί να ξεκινήσει ένα παιδί από 6 ή 7 ετών, οπότε μπορεί και να απομνημονεύσει διαλόγους για θεατρικά σκετσάκια.
Κατάλληλες είναι και μερικές εναλλακτικές μορφές τέχνης όπως η μαγειρική και οι πολεμικές τέχνες.

4. Ποιες δεξιότητες μπορούν να καλλιεργηθούν μέσω της τέχνης;
Τα οφέλη της ενασχόλησης των παιδιών με κάποια μορφή τέχνης αφορούν σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο.Οι τέχνες συμβάλλουν στην προσωπική έκφραση και ανάπτυξη, στην γνώση του για τον κόσμο, στην δημιουργικότητά του (μεσω της καλλιέργειας της φαντασίας, της λύσης προβλήματος και της ανάληψης ρίσκου) και στις καλλιτεχνικές του δεξιότητες.
Ταυτόχρονα, οι τέχνες ενισχύουν την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση αφού δεν υπάρχει σωστό ή λάθος και αναδεικνύουν το ταλέντο. Βοηθούν, στην κοινωνικοποίηση, την ομαδικότητα και τη συνεργατικότητα, και τέλος, πολύ σπουδαίο όφελος, αποτελούν πηγή ευχαρίστησης, χαράς και ικανοποίησης.

5. Ποια, κατά τη γνώμη σας, είναι η βαρύτητα του δασκάλου σε ότι αφορά την καλλιέργεια της ψυχής του παιδιού μέσω των τεχνών; Αρκούν για παράδειγμα οι σχολικές εκδρομές σε μουσεία ή παιδικά θέατρα;
Η τέχνη έρχεται να καινοτομήσει ως παιδαγωγικό μέσο μάθησης. Ιδιαίτερα στην προσχολική ηλικία, όπου τα πεδία μάθησης είναι πολλαπλά, η τέχνη μέσα από επιλεγμένα αντικείμενα και δραστηριότητες, έρχεται να συνδράμει τον εκπαιδευτικό αποτελώντας ένα ακόμα εργαλείο στα χέρια του.
Οι επισκέψεις σε μουσεία και θέατρα είναι μια σημαντική πρακτική αλλά δεν είναι η μόνη, ούτε και σημαίνει πως τα οφέλη της αξιοποιούνται και κατάλληλα από τον εκπαιδευτικό.
Η εκπαιδευτική κοινότητα οφείλει να βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση μιας παιδαγωγικής πράξης που θα απελευθερώνει το δυναμικό των παιδιών, που θα δημιουργεί έδαφος και κίνητρα ανέλιξης της δημιουργικότητάς τους και θα οδηγεί μέσα από τον πειραματισμό και την ενεργητική συμμετοχή τους σε μια χαρούμενη κατάκτηση και βίωση της γνώσης.






Χρησιμοποιείστε, λοιπόν, όλα τα μέσα που μπορείτε να διαθέσετε: τη φωτογραφία, το σινεμά, τα έργα μεγάλων ζωγράφων, το θεατρικό παιχνίδι, τη ζωγραφική, την δημιουργία με πλαστελίνη, τα μουσεία και τις εκθέσεις, για να περάσετε στους μαθητές σας νοήματα, να τα χρησιμοποιήσετε ως εναύσματα για να δημιουργήσετε έναν δικό σας κόσμο, να διδάξετε και να διδαχθείτε. Κάντε τη δουλειά σας παιχνίδι και βοηθήστε να φτιάξουμε μια γενιά ανθρώπων με ανεπτυγμένη ευαισθησία, δημιουργικότητα, κριτική σκέψη, έμπνευση για έναν καλύτερο κόσμο!!!!





** Για αυτό το άρθρο, υλικό χρησιμοποιήθηκε και από το βιβλίο της Λουίζας Κακίση-Παναγοπούλου, Και 'Ομως Ζωγραφίζουν - η ζωγραφική των παιδιών και ο κόσμος τους, εκδόσεις Δελφοί, 1994, σελ. 25-29.

ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ

Όμορφες μέρες αυτές που διανύουμε και χαρμόσυνο κι ελπιδοφόρο το μήνυμά τους. Παράδοση στη χώρα μας είναι την παραμονή των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων να βγαίνουν τα παιδιά με τα τρίγωνά τους ή με παραδοσιακά μουσικά όργανα και να διαλαλούν σε κάθε σπίτι, σε κάθε πόλη, σε κάθε χωριό το χαρμόσυνο μήνυμα των Χριστουγέννων, ευχές για τον νέο χρόνο που έρχεται και τη σημασία των Θεοφανείων αντίστοιχα την παραμονή της εκάστοτε γιορτής. Η χώρα μας έχει πλούσιο αριθμό σε κάλαντα και θα παραθέσω εδώ μερικά από τα πιο γνωστά σε στίχους, για να τα δείτε με τους μαθητές σας, να τα γνωρίσετε κι εσείς οι ίδιοι αν δεν τα έχετε ακούσει αλλά και να κρατηθούμε σε επαφή με τις τόσο όμορφες παραδόσεις του τόπου μας, που δεν πρέπει να εκλείψουν, για να συνεχίσουμε να διατηρούμε το χαρακτήρα μας ως λαός και ως έθνος.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΚΑΛΑΝΤΑ
Καλήν εσπέραν άρχοντες
κι αν είναι ορισμός σας
Χριστού τη Θεία Γέννηση
να πω στ'αρχοντικό σας

Χριστός γεννάται σήμερον
εν Βηθλεέμ τη πόλει
οι ουρανοί αγάλλονται
χαίρει η φύσις όλη

εν τω σπηλαίω τίκτεται
εν φάτνη των αλόγων
ο βασιλεύς των ουρανών
και ποιητής των όλων.

ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Καλήν ημέραν άρχοντες
αν είναι ο ορισμός σας
Χριστού τη θεία γέννηση
να πω στ' αρχοντικό σας.

Χριστός γεννάται σήμερον
εν Βηθλεέμ τη πόλη
οι ουρανοί αγάλλονται
χαίρει η φύσις όλη.

Εν τω σπηλαίω τίκτεται
εν φάτνη των αλόγων
ο Βασιλεύς των ουρανών
και ποιητής των όλων.

Μες στο σχολείο μας αυτό
πέτρες να μη ραγίσουν
κι οι δάσκαλοι κι οι μαθητές
χρόνια πολλά να ζήσουν.

Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι
το δόξα εν υψίστοις
και τούτο άξιον εστί
η των η των ποιμένων πίστις.

Εκ της Περσίας έρχονται
τρεις μάγοι με τα δώρα
άστρο λαμπρό τους οδηγεί
χωρίς χωρίς να λείψει ώρα

Έφτασαν εις Ιερουσαλήμ
με πόθον ερωτώσι
που εγεννήθει ο Χριστός
να παν' να τον ευρώσι

Δια χριστόν ως ήκουσεν
ο βασιλεύς Ηρώδης
αμέσως εταράχθηκε
κι έγινε θηριώδης

Ότι πολλά φοβήθηκε
δια την βασιλείαν
μην του την πάρει ο Χριστός
και χάσει την αξίαν.

Κάλαντα Χριστουγέννων (Μωραΐτικα)


Χριστούγεννα , Πρωτούγεννα , πρώτη γιορτή του χρόνου,
για βγάτε , δέτε , μάθετε , πως ο Χριστός γεννάται .
Γεννάται κι αναθρέφεται με μέλι και με γάλα ,
το μέλι τρων οι άρχοντες , το γάλα οι αφεντάδες
και το μελισσοβότανο να νίβοντ' οι κυράδες!
Κυρά ψηλή ,κυρά λιγνή , κυρά γαϊτανοφρύδα ,
κυρά μου οτάν στολίζεσαι να πας στην εκκλησιά σου ,
βάνεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι αγκάλη
και τον καθάριο αυγερινό τον βάζεις δακτυλίδι .
Εμείς εδώ δεν ήρθαμε να φάμε και να πιούμε,
παρά σας αγαπούσαμε κι ηρθαμε να σας δούμε !
Δώστε μας και τον κόκκορα , δώστε μας και την κότα !
Δώστε μας και πέντ' έξι αυγά , να πάμε σ΄ άλλη πόρτα!

ΚΑΛΑΝΤΑ ΘΡΑΚΗΣ

Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο,
χαρά στον κόσμο, στα παλληκάρια.
Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες,
η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.
Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε,
τους αρχαγγέλους , τους ιεράρχες.
-Σεις αρχαγγέλοι και ιεράρχες,
στη Σμύρνη πηγαίν΄τε , μαμμές να φέρ΄τε.
Άγια Μαρίνα, άγια Κατερίνα,
στη Σμύρνη πάνε , μαμμές να φέρουν.
Όσο να πάνε κι όσο να έρθουν,
η Παναγιά μας ηληυτηρώθη.
Στην κούνια τό ΄βαλαν και το κουνούσαν,
και το κουνούσαν , το τραγουδούσαν.
Σαν ήλιος λάμπει ,σα νιο φεγγάρι,
σα νιο φεγγάρι, το παλληκάρι.
Φέγγει σε τούτον το νοικοκύρη,
με τα καλά του, με τα παιδιά του,
με την καλή τη νοικοκυρά του...

Κάλαντα Χριστουγέννων Ἰκαρίας

Για σένα κόρη όμορφη ήρθαμε να τα πούμε

και τα καλά Χριστούγεννα για να σου ευχηθούμε.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε “και του χρόνου” να σας πούμε.

“Και του χρόνου” να σας πούμε, φέρτε μας κρασί να πιούμε.

Αν έχεις κόρη όμορφη βάλε τη στο τσιμπίδι

και κρέμασέ την αψηλά να μην τη φαν οι φύλλοι.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε “και του χρόνου” να σας πούμε.

“Και του χρόνου” να σας πούμε, φέρτε μας κρασί να πιούμε.

Σ’αυτό το σπίτι που’ρθαμε καράβια’ν’ασημένια

Του χρόνου σαν και σήμερα να’ναι μαλαματένια.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε “και του χρόνου” να σας πούμε.

“Και του χρόνου” να σας πούμε, φέρτε μας κρασί να πιούμε.

Για σένα κόρη όμορφη ήρθαμε να τα πούμε

και τα καλά Χριστούγεννα για να σου ευχηθούμε.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε “και του χρόνου” να σας πούμε.

“Και του χρόνου” να σας πούμε, φέρτε μας κρασί να πιούμε.

Βυζαντινά κάλαντα

Άναρχος Θεός καταβέβηκεν

και εν τη Παρθένω κατώκησεν.

Ερουρεμ, έρουρεμ,

έρου,έρου, έρουρεμ, Χαίρε Άχραντε!.

Βασιλεύς των όλων και Κύριος,

ήρθε τον Αδάμ αναπλάσασθε.

Εριρεμ, τέριρεμ,

έριρεμ και τέμενα, Χαίρε Δέσποινα!.

Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε,

τάξεις των Αγγέλων ευφραίνεσθε.

Ερουρεμ…Χαίρε Άχραντε!.

Δέξαι βηθλεέμ τον Δεσπότην σου,

Βασιλέα πάντων και Κύριον.

Εριρεμ…Χαίρε Δέσποινα!.

Εξ Ανατολών Μάγοι έρχονται,

δώρα προσκομίζοντες άξια.

Ερουρεμ…Χαίρε Δέσποινα!.

Σήμερον η κτίσις αγάλλεται

και πανηγυρίζει κι ευφραίνεται.

Ερουρεμ…Χαίρε Άχραντε

ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά,
ψηλή μου δενδρολιβανιά,
κι αρχή καλός μας χρόνος,
εκκλησιά με τ' άγιο θρόνο.

Αρχή που βγήκε ο Χριστός,
άγιος και πνευματικός,
στη γη να περπατήσει,
και να μας καλοκαρδίσει.

Άγιος Βασίλης έρχεται,
και όλους μας καταδέχεται,
από την Καισαρεία,
σ’ εισ’ αρχόντισσα κυρία.

Βαστάει εικόνα και χαρτί,
ζαχαροκάντιο ζυμωτή,
χαρτί και καλαμάρι,
δες και με το παλικάρι.

Το καλαμάρι έγραφε,
τη μοίρα μου την έγραφε,
και το χαρτί ομίλει,
Άγιέ μου καλέ Βασίλη.

Κάτσε να φας, κάτσε να πιεις
κάτσε το πόνο σου να πεις,
κάτσε - κάτσε να τραγουδήσεις,
και να μας - και να μας καλοκαρδίσεις.

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, πρώτη του Γεναρίου,
αύριο ξημερώνεται τ’ Αγίου Βασιλείου.

Άγιος Βασίλης έρχεται, από την Καισαρεία,
βαστάει εικόνα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι.

Το καλαμάρι έγραφε και το χαρτί μιλούσε:
-Βασίλη πόθεν έρχεσαι και πόθε κατεβαίνεις;

-Από τη μάνα μ’ έρχομαι και στο σχολειό πηγαίνω,
να μάθω τ’ Άγια γράμματα και τ’ Άγιο Ευαγγέλιο.

Σ’ αυτήν την πόρτα που ήρθαμε, πέτρα να μη ραγίσει,
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού, χρόνια πολλά να ζήσει.

Να ζήσει χρόνους εκατό, και να τους απεράσει,
και στων παιδιών του τις χαρές, κουφέτα να μοιράσει.

Κυρά χρυσή, κυρ’ αργυρή, κυρά μαλαματένια,
που σε χτενίζουν άγγελοι με τα χρυσά τους χτένια.

Άνοιξε το πουγκάκι σου το μαργαριταρένιο,
και δώσε μ’ ένα τάλιρο, ας είναι κι ασημένιο.

Και τώρα καληνύχτα σας, καλό ξημέρωμά σας,
κι ο Άγιος Βασίλειος να είναι βοήθειά σας.

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΑ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΧΙΟΥ
Καλησπερίζω φέρνοντας αγέρα μυρωμένο
απ’ τ’ αφρισμένα κύματα χιλιοτραγουδισμένο.

Σ’ αυτό το σπίτι που `ρθαμε πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει.

Άγιε μου Βασιλάκη μου και Άγιε μου Νικόλα
προστάτευε τους ναυτικούς την ώρα του κυκλώνα.

Χρόνια πολλά, να `στε καλά κι εσείς και οι δικοί σας
να `ρθούνε τα ξενάκια σας κι όλοι οι ναυτικοί σας.

Σε όλους σας ευχόμαστε αγάπη, ειρήνη υγεία
καλή καρδιά, χαμόγελο και Θεία ευλογία.

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά ψιλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή κι αρχή του Γεναρίου του μεγά του μεγάλου Βασιλείου.

Βασίλη μ’ από που `ρχεσαι, κι από κι από πού κατεβαίνεις
και βαστάς, και βαστάς ρόδα και ραίνεις
κάτσε να φας, κάτσε να πιεις, κάτσε τον πόνο σου να πεις
κάτσε, κάτσε να τραγουδήσεις και να μας καλώς ορίσεις
κι έβγα, κι έβγα να μας κεράσεις, που να ζεις, που να ζεις και να γεράσεις.

ΚΑΛΑΝΤΑ ΦΩΤΩΝ
Σήμερα τα φώτα κι ο φωτισμός
η χαρα μεγάλη κι ο αγιασμός.
Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό
κάθετ' η κυρά μας η Παναγιά.
'Οργανo βαστάει, κερί κρατεί
και τον Αϊ-Γιάννη παρακαλεί.
'Αϊ-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή
βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.
Ν' ανεβώ επάνω στον ουρανό
να μαζέψω ρόδα και λίβανο.
Καλημέρα, καλημέρα,
Καλή σου μέρα αφέντη με την κυρά.


Αν σας χτυπήσουν την πόρτα παιδιά φέτος, ανοίξτε, δώστε τους ένα συμβολικό χαρτζιλικάκι και κανένα μελομακάρονο... Έτσι για το καλό του χρόνου.. και θυμηθείτε τα δικά σας παιδικά χρόνια όταν βγαίνατε κι εσείς για κάλαντα! Καλή χρονιά σε όλους!

Πηγές:
http://dim-karat.ilei.sch.gr/kalanta.htm
http://www.tralala.gr/xronia-polla-me-kalanta-apo-olh-thn-ellada/
http://www.kastoria.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=9007&Itemid=682
http://www.paidika.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=248&Itemid=343
http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=24412

ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Λίγο πριν το ρολόι χτυπήσει μεσάνυχτα...
Η Ιόλη είναι ξύπνια στο κρεβάτι της. Φυσικά όταν άνοιξε η μητέρα της την πόρτα πριν από λίγη ώρα να τη δει γύρισε στο πλευρό της και έκλεισε τα μάτια για να νομίσει ότι κοιμόταν. Μόλις η πόρτα έκλεισε ξανά και ήταν σίγουρη πως όλοι είχαν πέσει για ύπνο, είχε σηκωθεί και είχε τραβήξει λίγο την κουρτίνα του παραθύρου της, ίσα για να φαίνεται έξω ο πεντακάθαρος, γεμάτος αστέρια ουρανός.
"Φέτος είμαι σίγουρη πως θα σε δω, Άγιε Βασίλη". Ψιθύρισε μόνη της. Τα μάτια της έμειναν καρφωμένα στον ουρανό και τα αφτιά της τεντωμένα για να ακούσει τα καμπανάκια από το έλκηθρο. Πέρασε αρκετή ώρα από τότε, ώσπου κάποια στιγμή ο ουρανός έξω από το σπίτι της φωτίστηκε με χιλιάδες χρώματα και μια βροχή από χρυσόσκονη άρχισε να πέφτει! Η Ιόλη δεν το πίστευε! Θα έβλεπε επιτέλους τον Άγιο Βασίλη! Ήξερε, όμως, πως δεν έπρεπε να την καταλάβει εκείνος, αλλιώς θα εξαφανιζόταν αμέσως! Έτσι, σηκώθηκε βιαστικά από το κρεβάτι της και, πατώντας στις μύτες των ποδιών της, κατέβηκε τη σκάλα που οδηγούσε στο σαλόνι, όπου ήταν στολισμένο και κατάφωτο το χριστουγεννιάτικο δέντρο. Αυτό όμως που βρήκε η Ιόλη, ήταν κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που περίμενε να δει!
Μικρά πράσινα πλασματάκια ήταν παντού μέσα στο σαλόνι της! Επάνω στα έπιπλα, μέσα στο πιάτο με τα μελομακάρονα, άλλο τίναζε την άχνη από τους κουραμπιέδες, άλλο προσπαθούσε να βγάλει το αστέρι από την κορυφή του δέντρου, ένα άλλο άνοιγε τα δώρα και την τελευταία στιγμή είδε μια μικρή ομάδα άλλων να μπαίνουν τρέχοντας σαν αστραπή μέσα στην κουζίνα! "Τι είστε εσείς;" τους φώναξε θυμωμένη και μια φανερή απογοήτευση είχε ζωγραφιστεί στο πρόσωπό της! "Που είναι ο Άγιος Βασίλης; Τι του κάνατε;" απαίτησε να μάθει.
Τα πλασματάκια έμειναν ακίνητα εκεί που βρίσκονταν και κοιτάχτηκαν μεταξύ τους. Στη συνέχεια, ξέσπασαν σε δυνατά γέλια! "Ο Άγιος Βασίλης; Περίμενες τον Άγιο Βασίλη; ΑΧΑΧΑΧΧΑΧΑ!" της είπε ένα από αυτά. Τότε, τα ματάκια της βούρκωσαν και ψιθύρισε "Νόμιζα πως αυτή τη χρονιά θα ερχόταν και σε μένα." Τα πλασματάκια όμως δεν την έδωσαν καμία σημασία, παρά μόνο συνέχισαν να κάνουν ζαβολιές και να ξεστολίζουν το δέντρο. "Τουλάχιστον θα μου πείτε τι είστε εσείς; Από ότι καταλαβαίνω, σίγουρα δεν είστε ξωτικά! Και σίγουρα δεν ήρθατε για να φέρετε δώρα".
Εκείνη τη στιγμή όμως, όλα σταμάτησαν για να την κοιτάξουν. Ακόμη και αυτά που είχαν πάει στην κουζίνα και ο Θεός ξέρει τι έκαναν εκεί μέσα βγήκαν και άρχισαν όλα μαζί να έρχονται κοντά της, με ένα βλέμμα απορίας. Όλα άρχισαν να ψιθυρίζουν μεταξύ τους "Ρώτησε ποιοι είμαστε! Νοιάστηκε κάποιος για το ποιοι είμαστε; Και δεν πήρε τη σκούπα να μας πετάξει από το σπίτι. Δεν ξέρει! Δεν ξέρει!" Οι φωνούλες τους είχαν απλωθεί σαν σούσουρο και η Ιόλη τους ρώτησε ξανά. "Ποιοι είστε, όμως; Γιατί δεν μου λέτε; Τι θέλετε εδώ;"
Το πράσινο πλασματάκι που της είχε μιλήσει και πριν, της έκανε νόημα να καθίσει στον καναπέ. Εκείνη το έκανε και όλα τα πράσινα πλασματάκια εκτός από εκείνο που θα της εξηγούσε κάθισαν επάνω στο χαλί, σαν να ήταν έτοιμα να ακούσουν μια ιστορία της γιαγιάς! Και τότε, η αφήγηση ξεκίνησε:
"Έχεις ακούσει ποτέ μικρή μου, για τους καλικάντζαρους;" τη ρώτησε. "Όχι", του απάντησε εκείνη. "Τότε, άκου την ιστορία μας. Κάποτε, ήμασταν κι εμείς πλάσματα της γης και ζούσαμε μέσα στα δάση. Λατρεύαμε να φτιάχνουμε τα σπίτια μας μέσα στα δέντρα που υπήρχαν κοντά στις λίμνες, γιατί κι εμείς τρώμε ότι και τα ψαράκια των λιμνών. Ζούσαμε μια υπέροχη ζωή και νοικοκυρεμένη εδώ πάνω. Κάθε Χριστούγεννα ανταμώναμε με τις νεράιδες των δασών και των νερόμυλων και στήναμε γλέντια τρικούβερτα! Να δεις χορούς και μουσικές! Και γλυκά που έφτιαχναν εκείνες, με μέλι από το νέκταρ των λουλουδιών! Αχ τα γλυκά! Η ατυχία μας όμως, είναι ότι δεν είμαστε και οι πιο όμορφοι σε όλη τη φύση. Έτσι, μια μέρα, στα αρχαία χρόνια, ήρθαν άνθρωποι να χτίσουν τα σπίτια τους κοντά σε μια από τις λίμνες που ζούσε ο λαός μας! Και σαν μας είδαν πήραν μια τρομάρα.... Τί να σου λέω. Ούρλιαζαν, μας χτυπούσαν, μας πέταγαν από τα δέντρα μας από την τρομάρα τους! Η είδηση για εμάς διαδόθηκε από στόμα σε στόμα γρήγορα και δεν άργησαν να μας ξετρυπώσουν όλους και να μας πετάξουν να ζήσουμε στα έγκατα της γης! Μας πήρε εκατοντάδες χρόνια για να βρούμε ένα σωστό τρόπο να ζούμε εκεί κάτω. Και ξέρεις, ο κόσμος ακριβώς κάτω από εσάς δεν διαφέρει και τόσο πολύ από τον εδώ! Είναι μόνο πολύ πιο σκοτεινά. Έπειτα, αποφασίσαμε να εκδικηθούμε τον άνθρωπο και μόλις ανακαλύψαμε το δέντρο που κρατάει τη Γη στη θέση της, αποφασίσαμε να το πριονίσουμε, για να πέσει ο Άνθρωπος κάτω και να ανέβουμε επάνω ξανά εμείς. Το προσπαθούμε κάθε χρόνο, όμως κάθε Χριστούγεννα ανεβαίνουμε στο έδαφος για να ξαναβρούμε τις νεράιδες και μόλις επιστρέψουμε το δέντρο είναι πάλι γερό! Έτσι, αφού δεν τα έχουμε καταφέρει έως τώρα, περιοριζόμαστε σε σκανταλιές και ξεστολίσματα και στα σπίτια που μπαίνουμε τρώμε και τα γλυκά! Γιατί τον Άγιο Βασίλη όλοι τον ποτίζουν γάλα και τον ταίζουν κουλούρια και για εμάς ούτε έξω από την πόρτα δεν αφήνουν ένα μελομακάρονο. Τόσα χρόνια όλοι οι άνθρωποι μας μισούν, όμως κανείς δε ρώτησε τι είμαστε. Κανείς δε νοιάστηκε μέσα σε όλα αυτά τα χιλιάδες χρόνια. Μόνο εσύ! Για αυτό και σου λέω την ιστορία μας!"
Όλοι ήταν σιωπηλοί όταν σταμάτησε να μιλάει ο καλικάντζαρος και μια βαθιά μελαγχολία τους χρωμάτιζε όλους. Η Ιόλη σκεφτόταν. Γύρισε και τον κοίταξε τότε και του είπε: "Εάν μου υποσχεθείς να μαζέψετε το σπίτι όπως ήταν, για να μη φωνάζει η μαμά μου το πρωί, θα σας δώσω όσα γλυκά θέλετε και σας υπόσχομαι, πως την ιστορία σας θα την πω σε όλους και θα διαδοθεί σε κάθε σπίτι, σε όλο τον κόσμο!" Ο καλικάντζαρος σκέφτηκε για λίγο. "Εντάξει", είπε "στρατιώτες, ώρα για δουλειά! Θα κάνουμε αυτό το σπίτι υπέροχο!" Όλοι σηκώθηκαν και σε λίγα λεπτά, το σπίτι ήταν καλύτερο από πριν! Η Ιόλη κράτησε την υπόσχεσή της και τους έδωσε μια μεγάλη σακούλα γεμάτη μελομακάρονα, κουραμπιέδες και μπισκότα από πιπερόριζα! Έδωσε ένα γλυκό φιλί στον καινούριο της φίλο και εκείνος από πράσινος έγινε... κόκκινος. "Αγάπη" είπε συγκινημένος! "Πόσα χρόνια έχουμε να την εισπράξουμε" Και με απόλυτη ησυχία έφυγαν και μετατράπηκαν πάλι σε βροχή χρυσόσκονης που γέμισε το χιονισμένο δρόμο.
Τα χρόνια πέρασαν και η Ιόλη δε σταμάτησε να λέει την ιστορία που είχε ακούσει σε όλα τα παιδιά που γνώριζε. Μόνο στα παιδιά, γιατί οι μεγάλοι είχαν πια χάσει τη μαγεία. Και τα παιδιά την έλεγαν σε άλλα, και τα άλλα σε άλλα..... Και έτσι η ιστορία των καλικάντζαρων μαθεύτηκε σε κάθε σπιτικό, σε κάθε χώρα, σε κάθε παιδί. Και κάθε βράδυ Χριστουγέννων, δίπλα από τα κεράσματα για τον άγιο Βασίλη, τα παιδιά βάζουν και ένα δεύτερο πιατάκι με γλυκά και λιχουδιές... για τους "νυχτερινούς επισκέπτες", που μπερδεύει τους γονείς, αλλά που ποτέ δε ρωτούν για εξηγήσεις! Και αν ποτέ βρεθείτε σε κανένα δάσος τα Χριστούγεννα, μην παραξενευτείτε αν ακούσετε τραγούδια και δείτε λαμπυρίσματα ανάμεσα στα δέντρα. Θα είναι οι φίλοι μας, μαζί με τις νεράιδες τους, που βρίσκονται ξανά....
Χαρούμενα Χριστούγεννα και Καλή Πρωτοχρονιά!!!

ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΑ ΒΑΖΑ ΜΕ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Μια δεύτερη ιδέα για φέτος με τα βαζάκια που μάζεψα από τους συναδέλφους μου, ήταν να ζωγραφίσω παραστάσεις επάνω στα βαζάκια μου με χρώματα ειδικά για γυαλί. Η έμπνευσή μου με οδήγησε σε αυτά τα δείγματα που βλέπετε εδώ... Τώρα, του χρόνου.... Θα βρούμε κι άλλα σχέδια!!! Αυτό δεν ενδείκνυται για να γίνει από παιδιά, αλλά αν θέλετε, είτε για την τάξη, για να βάλετε μέσα τα καραμελάκια τους, είτε για το σπίτι σας... πάρτε ιδέες! Και να θυμάστε αν το δοκιμάσετε να φτιάχνετε πάντα περίγραμμα!

ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΑ ΒΑΖΑ ΜΕ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

...Και μια που έρχονται Χριστούγεννα, έρχονται ιδέες για να στολίσουμε το σχολείο μας! Μια ιδέα για αξιοποίηση ανακυκλώσιμων υλικών είναι τα βάζα με παραστάσεις.

Τα υλικά μου
Βάζα από μέλι, μαρμελάδα κλπ
Αφρώδες χαρτί κατασκευών κόκκινο, πράσινο, κίτρινο
Ψαλίδι
Κοπίδι
Κόλλα
Τεχνητό χιόνι

Πώς το έφτιαξα
Τύπωσα από το ίντερνετ πρότυπο για τρισδιάστατο σπιτάκι και το αποτύπωσα επάνω σε κίτρινο και πράσινο αφρώδες χαρτί. Στη συνέχεια το έκοψα, με το κοπίδι έφτιαξα πόρτα και παράθυρα, το δίπλωσα και το κόλλησα ώστε να γίνει τρισδιάστο και με βάση το σπιτάκι έκοψα και στο κόκκινο αφρώδες τη σκεπή του. Ένωσα τα κομμάτια και το σπιτάκι έτοιμο. Στη συνέχεια, σε πράσινο αφρώδες έκοψα ένα δεντράκι (φρόντισα να έχει εμπρός και πίσω πλευρά) και το στόλισα με γκλίτερ χρυσόσκονες. Ένα δεντράκι για κάθε σπιτάκι. Έπειτα, έβαλα μέσα στο κάθε βάζο τεχνητό χιόνι και στερέωσα επάνω του το κάθε σπιτάκι και το κάθε δεντράκι. Ζωγράφισα τα καπάκια των βάζων με ανεξίτηλους μαρκαδόρους και έτοιμα και όμορφα τα στολίδια μας για τα γραφεία υποδοχής! Δοκιμάστε τα και με τα παιδιά σας ή με τους μαθητές σας! Μπορείτε να δημιουργήσετε μοναδικά πράγματα και να μοιραστείτε με τα μικρούλια σας υπέροχες στιγμές δημιουργίας!

Η ΧΟΥΝΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Η πρόσφατη ιστορία της Ελλάδας είναι ένα κομμάτι που πολλοί νέοι μαθητές είτε αγνοούν πλήρως είτε έχουν λανθασμένα μέσα στο μυαλό τους σε πολλές περιπτώσεις. Επειδή, λοιπόν, άκουσα πριν λίγο καιρό ότι έχει γίνει σχολική αργία μια ημέρα που ένα τανκς του Χίτλερ(!) σκότωσε κατά λάθος (!) κάτι παιδιά μπροστά στο Πολυτεχνείο, είπα να συμπυκνώσω σε λίγες κατανοητές κατά τη γνώμη μου γραμμές, μια σύντομη παρουσίαση του γεγονότος, που θα μπορούσαμε να συζητήσουμε με τους μαθητές μας για να γνωρίζουν κι εκείνοι τα πιο πρόσφατα γεγονότα της ιστορίας μας!

Τι είναι η Λέξη Χούντα
Είναι λέξη ισπανικής προέλευσης και σημαίνει στα ελληνικά "σύνδεσμος". Ο όρος χρησιμοποιήθηκε με την έννοια "Στρατιωτικός Σύνδεσμος" στη χώρα μας, μετά από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 και καθώς είχε χρησιμοποιηθεί αρκετά από τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία κατά την καταγραφή τους για τα γεγονότα της επταετίας στη χώρα μας. Ως διεθνής όρος, έχει μείνει πλέον να σημαίνει ομάδα στρατιωτικών που συνωμοτούν με σκοπό να καταλάβουν την εξουσία μας χώρας.

Το πραξικόπημα και η πτώση
Μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και του εμφυλίου, οι κυβερνήσεις που σχηματίστηκαν λειτουργούσαν υπό το φόβο μιας εξέγερσης κομμουνιστών (την τότε περίοδο η Σοβιετική Ένωση βρισκόταν σε Ψυχρό Πόλεμο με την Αμερική και προσπαθώντας να αυξήσει τη δύναμή της, έκανε απόπειρες να προσεταιριστεί στη σφαίρα επιρροής της χώρες, προσεγγίζοντας τις φιλοκομμουνιστικές παρατάξεις. Αυτό ερχόταν βέβαια σε αντίθεση με το Δυτικό κόσμο και όλες τις εκάστοτε κυβερνήσεις που τον στήριζαν.) Έτσι, υπήρχε στενός έλεγχος του Τύπου και της δημόσιας έκφρασης σχετικών αντιλήψεων μέσω ενός μηχανισμού αποτελούμενου από στρατιωτικούς και έλληνες και ξένους δημοσιογράφους. Η εμπλοκή των στρατιωτικών σε αυτό το κομμάτι τους παρείχε την πληροφόρηση και όλα τα εργαλεία που χρειάζονταν ώστε να θέσουν σε εφαρμογή το σχέδιό τους να καταλάβουν την εξουσία. Έτσι, στις 21 Απριλίου 1967, στρατιωτικοί ηγούμενοι από τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και με τη συμμετοχή των Στυλιανού Παττακού και Νικολάου Μακαρέζου, κατέλαβαν την εξουσία και μια πορεία επτά χρόνων ακολούθησε, η λεγόμενη επταετία. Στην ασυδοσία της κυβέρνησης αντιτάχθηκαν φοιτητές, οι οποίοι μετά από πορεία οχυρώθηκαν και κατέλαβαν το Πολυτεχνείο, στις 14 Νοεμβρίου 1973. Έμειναν εκεί ως τις 17 Νοέμβρη, όπου αποφασίστηκε από τον επικεφαλής του τάγματος του στρατού να γκρεμιστεί η πύλη του Πολυτεχνείου. Το συγκεκριμένο γεγονός σήμανε την αρχή του τέλους μιας κυβέρνησης που ο κόσμος απευχόταν και που,μετά από την εξέγερση των φοιτητών, κατάλαβε πως μπορούσε να αποτινάξει. Η Χούντα των Συνταγματαρχών κατέρρευσε μετά την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο και ενώ αποδείχθηκε ανίκανη να προασπίσει τα ελληνικά εδάφη εκεί. Στις 24 Ιουλίου 1974 η δικτατορική περίοδος την Ελλάδας έληξε και τη θέση της πήρε Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Οι πραξικοπηματίες συνελήφθησαν αργότερα και δικάστηκαν για τις πράξεις τους κατά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Πιστεύω πως σε πολύ λίγες γραμμές κατάφερα να συνοψίσω τα βασικά γεγονότα της εποχής. Αν θελήσετε να τα χρησιμοποιήσετε με τους μαθητές σας προσπαθήστε να τους εξηγήσετε κιόλας ότι δεν είναι μια μέρα που απλά δεν πάμε σχολείο, δεν είναι μια ημέρα που πάμε για πορεία, τα σπάμε και κάνουμε χαβαλέ. Είναι μια μέρα για να θυμόμαστε έναν ουσιαστικό αγώνα ανθρώπων για την ελευθερία του λόγου, για το δικαίωμα να διοικούνται οι χώρες από άτομα της επιλογής τους και το ιδεώδες της δημοκρατίας που γεννήθηκε σε αυτήν εδώ τη χώρα και που η ίδια πρέπει να είναι το φωτεινό παράδειγμα για να ακολουθήσουν οι υπόλοιπες.

"Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΑΥΡΗ ΓΑΤΑ"

Οι μάυρες γάτες είναι σήμα κατατεθέν των μαγισσών των απανταχού χωρών και υπηρετούσαν ως προστάτιδες των μαγικών τους δυνάμεων! Μια τέτοια μαύρη γάτα έφτιαξα και εγώ για τον εορτασμό της 31ης Οκτώβρη.
Τα υλικά μου
Μόνο μαύρο χαρτόνι, μολύβι κα ψαλίδι.

Πώς το έκανα
Αυτό είναι ένα μονοδιάστατο πρότζεκτ. Το μόνο που έκανα ήταν να φτιάξω με το μολύβι μου το προσχέδιο μιας γάτας επάνω σε ένα μισοφέγγαρο. Το έκοψα και έτοιμο.